Matematik · Ekolojik Denge

Su Rezervlerinin Çeşitli Kuraklık Senaryolarında Optimizasyonu

Türkiye'nin 25 nehir havzası için kuraklık döneminde suyun evsel kullanım, tarım ve ekoloji arasında doğrusal programlama ile paylaştırılması ve acil durum rezervinin ne zaman, ne kadar kullanılacağının belirlenmesi.

Havza seçin

Haritada bir havzaya tıklayın; bütün ülkeyi birlikte görmek için aşağıdaki listeden “Türkiye geneli”ni seçin. Renk, 1. su yılı için seçilen kuraklık seviyesinde havzanın talep / arz oranını gösterir; %100 ve üzeri, o yıl gelen suyun talebe yetmediği anlamına gelir.

Senaryo

Sektör öncelik puanları ve kritik taban

Öncelik puanı P = (yaşamsal önem + geri dönüşsüzlük) / ikame edilebilirlik. Başlıkların üzerine gelince açıklaması görünür.

Seçilen havzanın su bütçesi

Bu senaryoda ne oluyor?

    Kuraklık seviyeleri ne anlama geliyor?

    Seviyeler, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 12 aylık yağışı normaliyle karşılaştıran sınıflarına dayanır. Kuraklıkta su talebi değişmez; değişen, yağış, nehirlerden gelen su ve acil rezervin açılıp açılmayacağıdır. Akıştaki azalma oranları ve rezerv çekim sınırları bu modelin kabulleridir.

    Sonuç: optimizasyon ve sabit oranlı dağıtım

    Aylık su dağıtımı

    Her çubuk o ayın toplam talebidir; renkli kısım sektöre verilen su, gri kısım karşılanamayan açıktır.

    Doğrusal programlama modeli
    Sabit oranlı dağıtım

    Sektörlerin talep karşılanma oranı

    Acil durum rezervi ve normal depo

    Model sonucunda her ay sonunda kalan su, kapasitenin yüzdesi olarak.

    Türkiye geneli: 25 havza

    Altı noktalı terimlerin üzerine gelince açıklaması görünür. Bir satıra tıklayınca o havza seçilir.

    Yöntem özeti

    1. Veri: her havzanın ortalama yıllık akışı, yağışı, nüfusu ve sektörel su talepleri resmî kaynaklardan alınır; yıllık değerler aylık profillerle 12 aya dağıtılır.
    2. Kuraklık seviyesi: normal durum ve üç kuraklık seviyesi (hafif, orta, yüksek) akışı bir katsayıyla azaltır ve acil rezervden bir ayda çekilebilecek en yüksek oranı belirler.
    3. Öncelik puanı: Ps = (yaşamsal önem + geri dönüşsüzlük) / ikame edilebilirlik; ağırlık ws = Ps / ΣP.
    4. Amaç fonksiyonu: Zmin = Σs ws · (toplam açıks / toplam taleps + δ · en büyük aylık açık oranıs) + γ · (kullanılan rezerv / rezerv kapasitesi).
    5. Kısıtlar: talep dengesi, depo ve rezerv sürekliliği, kapasite sınırları, kuraklık seviyesine bağlı rezerv çekim sınırı, yağmur suyu ve geri kazanılmış su kapasiteleri ile kullanım alanı kısıtları.
    6. Karşılaştırma: aynı su miktarıyla, her sektörün talebiyle orantılı pay aldığı sabit oranlı dağıtım.